Rivlerësimi i pronave në Shqipëri me tatim 5%

1. Kontrollo dokumentet

Sigurohu që prona të jetë e regjistruar në Kadastër dhe që të kesh dokumentacionin e duhur: certifikatë pronësie, dokumente të mëparshme të regjistrimit dhe çdo dokument tjetër ligjor që vërteton pronësinë. Nëse ka pasaktësi në regjistrim (sipërfaqe, emër apo kufij), duhet t’i rregullosh para se të fillosh procesin e rivlerësimit.

2. Përcakto vlerën e re

Vlera e re përcaktohet duke marrë parasysh çmimet referuese zyrtare të publikuara nga Agjencia Shtetërore e Kadastrës ose përmes eksperti të licencuar të pasurive të paluajtshme. Eksperti llogarit vlerën aktuale të tregut duke marrë në konsideratë karakteristikat e pronës, zonën, sipërfaqen, gjendjen fizike dhe çmimet e tregut për prona të ngjashme. Ky hap është i rëndësishëm sepse përcakton bazën mbi të cilën do të llogaritet tatimi dhe vlera zyrtare e pronës.

3. Llogarit tatimin 5%

Tatimi 5% aplikohet mbi diferencën mes vlerës së re dhe vlerës së mëparshme të regjistruar në Kadastër. Për shembull, nëse prona ishte regjistruar me 50,000 € dhe vlera e rivlerësuar është 100,000 €, diferenca është 50,000 €, dhe tatimi që duhet të paguash është 5% e kësaj diference, dmth 2,500 €.

4. Paraqit kërkesën

Pas përcaktimit të vlerës së re, dorëzo kërkesën për rivlerësim pranë Agjencisë Shtetërore të Kadastrës. Kërkesa duhet të përmbajë dokumentet e pronës, raportin e vlerësimit (nëse përdore ekspert) dhe çdo formular tjetër të kërkuar nga institucioni.

5. Paguaj tatimin

Tatimi llogaritet dhe paguhet pranë administratës tatimore. Pagesa është kusht i domosdoshëm për regjistrimin e vlerës së re dhe për përfitimin e normës së ulët 5%.

6. Regjistrohet vlera e re

Pas pagesës së tatimit, Agjencia Shtetërore e Kadastrës regjistron zyrtarisht vlerën e re të pronës. Kjo vlerë përdoret më pas për çdo veprim të ardhshëm mbi pronën, si shitje, trashëgimi ose llogaritje tatimore.

Ky mekanizëm synon të sjellë përfitime për grupe të ndryshme:

Individët (qytetarët)

• Qytetarët që zotërojnë pronë mund të përditësojnë vlerën e pronës së tyre në mënyrë ligjore, duke paguar një normë tatimi më të ulët (5%) që reflekton rritjen e vlerës së pronës me kohë.
• Kjo është shumë e dobishme për ata që pronat i kanë blerë vite më parë, kur çmimet ishin më të ulëta, por tani vlera e pronës është rritur ndjeshëm.

Bizneset (personat juridikë)

• Bizneset që zotërojnë pasuri të paluajtshme në bilanc mund të zgjidhin të bëjnë rivlerësimin e këtyre aseteve duke përdorur ekspertë të licencuar, dhe të regjistrojnë vlerën e re me tatim 5% mbi rritjen e vlerës.
• Kjo ndihmon edhe në rritjen e transparencës së bilanceve të tyre dhe pasqyrimin realist të aseteve në raportet financiare.

Pronat në proces legalizimi/regjistrimi

• Ligji nr. 85/2025 gjithashtu parashikon përfshirjen e pasurive që janë ende në proces regjistrimi ose legalizimi, duke i dhënë mundësi edhe këtyre pronave të kalojnë në regjistrat zyrtarë me vlerë të përditësuar.